خبرگزاری میراث فرهنگی-گردشگری و طبیعت‌گردی با شاخه‌های گوناگونی مانند کویرنوردی،‌ غارنوردی یا کوهنوردی و مواردی از این قبیل،‌ ‌همچنان که از جذابیت و وسعت زیادی برخوردار است، مشکلات مختلفی نیز دارد. صرف نظر از مشکلات، برای جذب گردشگران داخلی و خارجی و درآمدزایی هر یک از شاخه‌ها به ناظر، مجری و قوانینی با ضمانت اجرایی نیاز دارد.

 

در غیر این صورت وضعیتی پیش می‌آید که نه تنها گردشگران را جذب نمی‌کند بلکه دافعه ایجاد می‌کند. کوهنوردی یکی از رشته‌هایی است که با وجود کوه‌ها متعدد بالا ۴۰۰۰ متر، از ظرفیت خوبی در ایران برخوردار است ولی به واسطه ضعف‌‌هایی نتوانسته به موقعیت مطلوب برسد. نمونهی آن گروه کوهنوردان آلمانی و سوئدی بودند که ماه گذشته برای صعود به قله‌های دماوند و علم‌کوه به ایران آمدند. این گروه در حالی که مبالغی حدود ۵۰ و ۳۰ یورو برای صعود به هر قله می‌دهند، در گفت‌وگو با خبرگزاری CHN از ناپاکیزگی پناهگاه و سرویس‌های بهداشتی گفتند.

طبیعت‌گردان خارجی معقتد بودند با وضع قوانین و مدیریت سختگیرانه می‌توان مشکل را حل کرد. عباس محمدی رئیس انجمن کوهنوردان در پاسخ به این پرسش که هزینه به کدام ارگان پرداخت می‌شود،‌ گفت: «این هزینه به فدراسیون کوهنوردی داده می‌شود، گرفتن ورودی اشکالی ندارد و در نقاط دیگر دنیا،‌ مبالغ بیشتر از این است. هر چند با ساخت چنین پناهگاهی مخالف هستم و معتقدم بیش از ظرفیت دماوند است اما به هر حال هزینه داشته و کوهنوردی که حداقل ۲ شب آنجا اقامت می‌کند،‌ زباله تولید می‌کند،‌ ریخت و پاش می‌کند و آنجا را هتل تصور می‌کند.بنابراین مبلغ زیادی نمی‌پردازد.» این در حالی است که مشکل،‌ گرفتن هزینه نیست،‌ بلکه خدمتی است که گردشگر خارجی در ازاء آن انتظار دارد اما اثری از آن نمی‌یابد.

همچنین تعداد کوهنوردان خارجی خیلی کمتر از کوهنوردان ایرانی است اما هزینه‌ای که از یک ایرانی در مقایسه با کوهنورد خارجی دریافت می‌شود،‌ هیچ است. مورد دیگری که به معضل تبدیل شده، افرادی هستند که قبض‌ این عوارض را دراختیار دارند و این امر را مشتبه می‌کنند که متولی ثابتی وجود ندارد.

محمدی در این باره گفت «قرارگاه پلور این پول را می‌گیرند اما بین راه افراد محلی از شورای شهر رینه نیز هستند که قبض دارند. موضوع اصلی،‌ هماهنگی فدراسیون و شورای شهر رینه است.

فدراسیون به جای آن که با جامعه محلی به نوعی رفاقت کرده تا آنها احساس کنند در منافع شریک هستند،‌ به نوعی رقابت دارد.» رئیس انجمن کوهنوردان معتقد است مدیریت دماوند با بحران مواجه بوده،‌ لازم است کمیته‌ای ملی با حضور نماینده نهادهای ذی‌نفع مانند فدراسیون و سازمان‌های غیردولتی تشکیل شود.

یک کادر ۵ یا ۶ نفره در پناهگاه دماوند مشغول به کار هستند علی‌محمد ساریخانی،‌ مسئول پناهگاه‌های فدراسیون کوهنوردی با شنیدن پرسش خبرگزاری CHN مبنی بر چرایی نامناسب بودن وضعیت پناهگاه‌ و سرویس بهداشتی،‌ برآشفته شد و آن را تکذیب کرد: «من مرتب سرکشی می‌کنم و چنین وضعی نیست. از ابتدای فصل کوهنوردی یعنی از اول خرداد تا آخر مهرماه،‌ ۵ یا ۶ نفر پرسنل پناهگاه مشغول به کار هستند. اما همین آخر هفته گذشته شاید حدود یک هزار کوهنورد در منطقه بودند، در حالی که ظرفیت بیش از ۲۰۰ نفر ندارد.»

وی ادامه داد: «تعدادی نیز مهمان ناخوانده هستند که چادر می‌زنند اما از سرویس بهداشتی و دیگر خدمات پناهگاه استفاده می‌کنند.»

ساریخانی افزود: «من کوهنورد بوده‌ام و باید اذعان کرد،‌ کوهنورد مایل نیست هزینه کند. هفته پیش به چند نفر که مرا نمی‌شناختند در پناهگاه ونداربون گفتم که ۶هزار تومان برای اقامت در پناهگاه بپردازند،‌ نپذیرفتند و گفتند مگر فدراسیون چه کرده است؟ این در حالی است که فدراسیون حدود ۵/۱ میلیارد تومان صرف ساخت پناهگاه کرده و ماهی ۵/۲ میلیون تومان حقوق پرسنل می‌دهد.» این گفته‌ها در شرایطی است که کوهنوردان آلمانی و سوئدی می‌گفتند جز دو نفر، پرسنل دیگری در پناهگاه نبوده که یکی از آن دو، متصدی فروش خوراکی بوده است.

مسئول پناهگاه‌های فدراسیون علت کثیفی را در فرهنگ ضعیف کوهنوردان و شرایط منطقه می‌داند: «کوهنوردان رعایت نمی‌کنند و با کفش گلی وارد پناهگاه می‌شوند یا به عنوان مثال با ظرف یکبار مصرف آب به سرویس بهداشتی می‌برد و ظرف را همان جا می‌گذارد. حال در نظر بگیرید با این تعداد کوهنورد،‌ تمیز هم بشود چند ساعت دوام می‌آورد. یا چه کسی حاضر است پول بگیرد و این نظافت را انجام دهد.»

وی افزود: «پیشنهاد داده‌اند که سرویس بهداشتی پولی شود‌،‌ من می‌دانم که ممکن نیست. کوهنورد پول نمی‌دهد و به جای استفاده از سرویس بهداشتی به بیرون از آن می‌رود که به این ترتیب مشکل،‌ شکل دیگری به خود می‌گیرد. همین چند وقت پیش سر مسأله‌ای در پناهگاه دعوا شد.»

مسئول پناهگاه‌های فدراسیون کوهنوردی خاطرنشان ساخت: «باید فرهنگ‌سازی کرد و این کار یکی دو نفر نیست بلکه وظیفه رسانه‌هاست. ۲۰ سال پیش وقتی کوه می‌رفتی،‌ می‌توانستی آذوقه‌ات را گوشه‌ای بگذاری و برگردی اما الان باید مراقب کوله‌ و وسایل‌ باشی که دزدیده نشود.»

ساریخانی نمونه‌های متعددی از صرف هزینه فدارسیون در نقاط مختلف مانند تعمیر میله‌های مسیر شیرپلا با هزینه ۲۰ میلیون تومانی آورد: «فدراسیون به تنهایی نمی‌تواند کاری انجام دهد.» هر چند ممکن است نظرات مسئولان که از دیدگاه ارگان خود مسایل را مطرح می‌کنند،‌ قابل قبول باشد،‌ اما نتیجه کار مطلوب نیست و وضعیت پناهگاه دماوند مناسب کوهنوردان خارجی نیست. همین تعداد اندک نیز نه رغبتی به صعود مجدد خواهند داشت و نه مبلغانی برای کوهنوردی ایران خواهند بود.